🏭 TÜPRAŞ, Türkiye’nin En Büyük Sanayi Kuruluşu Olma Unvanını Korudu | İSO 500 2025
📊 İstanbul Sanayi Odası (İSO) 500 – 2025
İstanbul Sanayi Odasının (İSO) hazırladığı “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025” araştırmasına göre, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ) üretimden satışlarda 698 milyar 789 milyon lirayla en büyük sanayi kuruluşu olma unvanını korudu.
Star Rafineri AŞ 327 milyar 854 milyon lirayla üçüncü olurken, önceki yıl 6’ncı sırada bulunan OYAK-Renault 235,5 milyar lirayla 4’üncülüğe yükseldi. Onu 206,3 milyar liralık üretimden satışla Toyota Otomotiv, 165,7 milyar lirayla Arçelik izledi.
Geçen yılki listede ilk 10’da bulunmayan ve 11. sırada yer alan TUSAŞ’ın 140,9 milyar liralık üretimden satışla 7’nciliğe, 16. basamakta bulunan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı 138,8 milyar lirayla 8’inciliğe, 17. sıradaki ASELSAN’ın 130,2 milyar lirayla 9’unculuğa yükselmesi dikkati çekti.
Mercedes-Benz ise 127 milyar liralık üretimden satışla 12’ncilikten 10’unculuğa yükselerek ilk 10’a girdi.
📈 İSO 500’ün Toplam Üretimden Satışları 11 Trilyon Lirayı Aştı
Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışları geçen yıl 2024’e göre yüzde 28 artışla 11 trilyon 118 milyar liraya çıktı.
2025’te yüzde 25,4 olan yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) baz alındığında, üretimden satışların reel olarak yüzde 2,1 arttığı görüldü.
Böylece 2022’de yüzde 4,2, 2023’te yüzde 5,2 ve 2024’te yüzde 3,4 olan reel düşüş, 2025 yılında ılımlı bir pozitif büyümeye döndü.
🏭 Büyük Sanayide Ölçek Dağılımı Dikkat Çekti
İlk 10 şirketin İSO 500’deki ağırlığı yüzde 24,4 seviyesinde gerçekleşti.
📌 İlk 50 kuruluş: %48,6
📌 İkinci 50 kuruluş: %13,4
📌 101–150 arası: %9,1
📌 151–200 arası: %6,8
📌 201–500 arası: %22,1
Bu tablo, büyük ölçekli üretimin sanayi içindeki belirleyici ağırlığını koruduğunu gösterdi.
🌍 İSO 500’den 104,7 Milyar Dolarlık İhracat
Türkiye’nin 2025 yılında gerçekleştirdiği 273,3 milyar dolarlık ihracatın 104,7 milyar doları İSO 500 şirketlerinden geldi.
📌 Türkiye ihracatı: %4,4 artış
📌 İSO 500 ihracatı: %8,4 artış
İSO 500’ün ihracat performansı, Türkiye ortalamasının üzerinde gerçekleşerek sanayinin dış pazarlardaki dayanıklılığını ve rekabet gücünü ortaya koydu.
İSO 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı ise %39,7’ye yükseldi.
💰 Faaliyet Kârı 1 Trilyon Liraya Ulaştı
2025 yılında:
📌 Faaliyet kârı: %57,1 artış → 1 trilyon TL
📌 Faaliyet kârlılığı: %6,2 → %7,7
Ancak bu oran, 2015–2024 ortalaması olan %10,4’ün altında kaldı.
Vergi öncesi kâr ise 441 milyar TL seviyesine yükseldi.
FAVÖK toplamı da 1,8 trilyon TL oldu.
⚠️ Kârlılık Baskısı Devam Etti
2025 yılı, kârlılıkta nominal artışlara rağmen baskının sürdüğü bir yıl oldu.
📌 348 şirket kâr etti
📌 152 şirket zarar açıkladı
FAVÖK tarafında zarar eden firma sayısı 18’e geriledi.
💱 Kambiyo Zararı 172 Milyar Liraya Yaklaştı
Şirketlerin:
📌 2024 net kambiyo zararı: 35 milyar TL
📌 2025 net kambiyo zararı: 172 milyar TL
Bu artış, net satışlara oranla %1,3 seviyesine çıktı.
🧪 AR-GE Harcamaları 79,7 Milyar TL’ye Yükseldi
📌 AR-GE yapan firma sayısı: 273
📌 AR-GE harcaması: %31,4 artış → 79,7 milyar TL
📌 AR-GE oranı: %0,72 (rekor seviye)
Bu veriler, sanayide teknoloji ve inovasyon kapasitesinin arttığını gösterdi.
👷 İstihdam Geriledi, Ücretler Arttı
📌 İstihdam: 804 bin kişi (%2,5 düşüş)
📌 Maaş ve ücret artışı: %39,3 → 1,1 trilyon TL
📌 Çalışan başına artış: %42,9
🏢 Halka Açık Şirket Sayısı Rekor Kırdı
📌 Halka açık şirket sayısı: 91 (rekor)
📌 Yabancı sermayeli şirket: 118 (6 azalış)
Bu artış, sermaye piyasalarına entegrasyonun güçlendiğini gösterdi.
🏗️ Sektörel Dağılımda Otomotiv İlk Sırada
📌 Kara, deniz taşıtları ve yan sanayi: %19,5 (1. sıra)
📌 Ana metaller ve makine: %17,8
📌 Gıda ve kimya: %17
Savunma sanayi ve otomotiv sektörlerindeki yükseliş dikkat çekti.
🧭 İSO Başkanı Bahçıvan’dan Kritik Değerlendirmeler
İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, araştırmanın yalnızca bir sıralama değil, Türkiye sanayisinin hafızası olduğunu vurguladı.
📌 Finansmana erişim: üretim için kritik
📌 KDV sorunu: 120 milyar TL’yi aştı
📌 Yüksek faiz: sanayiyi baskılıyor
Bahçıvan, sanayinin tüm zorluklara rağmen dayanıklılığını koruduğunu ifade etti.
🧾 SONUÇ
İSO 500 2025 verileri, Türk sanayisinin:
✔ Üretim gücünü koruduğunu
✔ İhracatta güçlü kaldığını
✔ Ancak kârlılık baskısı altında olduğunu
✔ Teknoloji dönüşümüne ihtiyaç duyduğunu
ortaya koydu.
