Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin Ticaretteki 25 Yıllık Dönüşümünü Açıkladı

Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin son 25 yılda ihracattan gümrüklerde dijitalleşmeye, ihracat finansmanından e-ticarete, iç ticaretten yeşil dönüşüme kadar ticaret alanında geçirdiği kapsamlı dönüşümü açıkladı. Mal ihracatı 2001'de 31,3 milyar dolardan 2025'te 273,3 milyar dolara yükselirken, mal ve hizmet ihracatı yaklaşık 396 milyar dolara ulaştı.

Türkiye'nin Ticaretinde 25 Yıllık Büyük Dönüşüm

Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde son 25 yılda ticaret alanında gerçekleştirdiği dönüşüme ilişkin kapsamlı verileri paylaştı.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Türkiye'nin söz konusu dönemde yalnızca ticaret hacmini büyütmekle kalmadığı, aynı zamanda ticaretin yapısını, kullanılan araçları, kapasiteyi ve küresel rekabet gücünü dönüştüren önemli adımlar attığı belirtildi.

2001 yılında 31,3 milyar dolar seviyesinde bulunan mal ihracatı, 2025 yılında 273,3 milyar dolara yükseldi. Böylece Türkiye'nin mal ihracatı yaklaşık 8,7 kat arttı.

Hizmet ihracatında da benzer bir büyüme yaşandı. 2001 yılında 15,1 milyar dolar olan hizmet ihracatı, 2025 yılında 122,6 milyar dolara ulaştı. Hizmet ihracatı böylece yaklaşık 8 kat büyüdü.

Türkiye'nin dünya hizmet ihracatından aldığı pay da aynı dönemde yüzde 0,89'dan yüzde 1,28'e yükseldi.

Türkiye, 2025 yılında 63,5 milyar dolarlık hizmet ticareti fazlası vererek cari açığın finansmanına da önemli katkı sağladı.

Mal ve hizmet ihracatının toplamında ise Türkiye'nin yaklaşık 400 milyar dolarlık ihracat kapasitesine ulaşan bir ülke konumuna geldiği belirtildi.

2025 yılında mal ve hizmet ihracatı yaklaşık 396 milyar dolar seviyesine yükseldi.

Dönüşümün Merkezinde "Türkiye Yüzyılı" Vizyonu

Ticaret Bakanlığının açıklamasında, son 25 yıldaki dönüşümün önemli unsurlarından birinin Türkiye Yüzyılı vizyonu olduğu vurgulandı.

Bu kapsamda Türkiye'nin ihracat kapasitesinin artırılmasının yanı sıra firmaların küresel pazarlarda daha güçlü hale gelmesi, KOBİ'lerin ihracata kazandırılması, ticaret işlemlerinin dijitalleştirilmesi ve yeni nesil ticaret modellerinin desteklenmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirildi.

Bu dönüşümün önemli araçlarından biri olan TURQUALITY Destek Programı, 2004 yılında dünyanın devlet destekli ilk ve tek markalaşma programı olarak hayata geçirildi.

Bugün itibarıyla 411 firma ve 443 marka, TURQUALITY ve Marka Programı ekosisteminde yer alıyor.

Ayrıca yaklaşık 19 bin KOBİ, Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin (UR-GE) desteklendiği projelerden yararlandı.

Milyonlarca Şirkete Dijital Ticaret Hizmeti

Ticaret Bakanlığının dijitalleşme alanındaki çalışmalarında MERSİS de önemli bir yere sahip oldu.

Açıklamaya göre, 2,6 milyondan fazla şirket ve ticari işletmeye MERSİS üzerinden dijital hizmet sunuluyor.

MERSİS'in aktif kullanıcı sayısı ise 3,6 milyonu aştı.

Böylece Türkiye'de ticaret sicili işlemlerinin elektronik ortama taşınması, KOBİ'lerin ihracata kazandırılması, gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi ve e-ihracatın desteklenmesiyle birlikte ticaret ekosisteminin dijital altyapısı güçlendirildi.

Bakanlık, ticarette yapay zeka uygulamalarının da devreye alınmasıyla Türkiye'nin yeni nesil ticaret altyapısını geliştirdiğini bildirdi.

Türk Eximbank'ın Sermayesi 200 Milyar Liraya Çıkarıldı

İhracat finansmanında gerçekleştirilen dönüşüm kapsamında Türk Eximbank'ın kapasitesinin de artırıldığı belirtildi.

Açıklamada şu bilgilere yer verildi:

"Sermayesi 200 milyar liraya yükseltilen Türk Eximbank'ın 2001'de 2 olan şube sayısı bugün 25'e yükseldi. Ayrıca 7 irtibat bürosuyla ihracatçılara hizmet veriliyor."

Türk Eximbank'ın 2026 yıl sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi sağlamasının öngörüldüğü bildirildi.

Eximbank'ın destek kapsamının da genişletildiği belirtildi. Buna göre yalnızca mal ihracatçıları değil, hizmet sektörleri, e-ihracat girişimcileri ve katılım bankacılığını tercih eden firmalar da ihracat destek ekosistemine dahil edildi.

İGE'den İhracatçıların Kredilerine 255,1 Milyar Liralık Kefalet

İhracat finansmanında İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) üzerinden sağlanan destekler de dikkat çekti.

22 Haziran itibarıyla ihracatçıların 291,4 milyar lira tutarındaki kredisine 255,1 milyar lira kefalet sağlandı.

Açıklamaya göre yıl sonuna kadar Türk Eximbank tarafından ihracatçılara 100 milyar lira ihracat reeskont kredisi verilmesi planlanıyor.

Gümrüklerde Dijitalleşme Hızlandı

Türkiye'nin ticaret hacmindeki büyümeye paralel olarak gümrük altyapısının da modernleştirildiği bildirildi.

Kağıtsız Gümrük Projesi kapsamında işlemlerin daha hızlı ve dijital hale getirilmesine yönelik çalışmalar yürütülürken, Tek Pencere Sistemi ile 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belgenin tek noktadan temin edilebildiği belirtildi.

Bu dönüşümde yapay zeka teknolojilerinin de kilit rol oynadığı vurgulandı.

19 Kara Gümrük Kapısı Yenilendi

Gümrük altyapısının modernizasyonu kapsamında bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı baştan aşağı yenilendi.

Gürbulak, Sarp, Kapıkule ve Habur gibi stratejik gümrük kapıları;

• CCTV sistemleri,

• X-Ray cihazları,

• plaka tanıma sistemleri,

• araç altı görüntüleme sistemleri

ile donatıldı.

Tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışlarının da artık coğrafi kısıtlama olmaksızın 1,4 milyon kullanıcının erişimine açık elektronik ihale sistemi üzerinden gerçekleştirildiği bildirildi.

E-Kolay İhracat Platformu ile Pazarlar Verilerle Seçiliyor

Türkiye'nin e-ihracat kapasitesini artırmaya yönelik olarak E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP) da devreye alındı.

E-KİP, firmalara yapay zeka destekli dijital danışmanlık hizmeti sunuyor.

Platform üzerinden firmalara;

• hedef pazar seçimi,

• pazaryeri değerlendirmesi,

• dijital pazarlama,

• lojistik,

• ödeme sistemleri

gibi alanlarda yol gösteriliyor.

Böylece Türk şirketlerinin küresel dijital pazarlara erişiminin kolaylaştırılması ve e-ihracat potansiyelinin artırılması hedefleniyor.

Gümrük Vergileri ve Ticaret Politikası Önlemleri

Ticaret Bakanlığının açıklamasında, 2026 yılı itibarıyla 4 bin 562 farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda ilave gümrük vergisi uygulandığı belirtildi.

Yılın ilk 5 ayında 280 ticaret politikası savunma önlemi bulunduğu, önleme tabi ürünlerin ithalatının ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2 gerilediği bildirildi.

Bakanlık, bu yaklaşımın temelinde yerli üretimi korurken dış ticaretin sürdürülebilir şekilde büyütülmesini amaçlayan dengeli bir ticaret politikası bulunduğunu vurguladı.

İkinci El Otomotiv, Taşınmaz ve Kuyum Ticaretinde Yetki Belgesi

İç ticarette kayıtlı ve güvenilir ticaret yapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar kapsamında ikinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi uygulamaya alındı.

Haziran itibarıyla yetki belgesi alan işletme sayıları şöyle gerçekleşti:

Bu sistemle birlikte iç ticarette kayıtlı, nitelikli ve güvenilir bir ticaret yapısının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Tüketicinin Korunmasına Yönelik Denetimler

Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin korunmasına yönelik denetim çalışmalarının da sürdürüldüğünü bildirdi.

2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi.

Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'nin (GÜBİS) ziyaret sayısı ise 7,5 milyonu aştı.

Ayrıca bugüne kadar 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyonun üzerinde ürün, fahiş fiyat artışı kapsamında denetlendi.

Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu tarafından fahiş fiyat artışı ve stokçuluk kapsamında 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı.

Lisanslı Depoculukta Kapasite 14,4 Milyon Tona Ulaştı

Tarım ürünlerinin daha güvenli ve modern koşullarda depolanmasına yönelik lisanslı depoculuk alanındaki gelişmelere de dikkat çekildi.

Bugün itibarıyla 266 lisanslı depo şirketi, toplam 14,4 milyon ton depolama kapasitesiyle faaliyet gösteriyor.

Türkiye Ürün İhtisas Borsasının faaliyete başladığı 2019 yılından bu yana elektronik ürün senedi işlem hacmi ise 425 milyar lirayı aştı.

Ticarette Yeşil Dönüşüm Hız Kazandı

Ticaret Bakanlığı açıklamasında, yeşil dönüşüm ve sürdürülebilir ticaret alanındaki çalışmaların da yeni dönemin önemli başlıkları arasında bulunduğu belirtildi.

Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri 5 yıl boyunca yüzde 50 oranında ve toplam 17,64 milyon liraya kadar destekleniyor.

Haziran itibarıyla 166 firma söz konusu destek kapsamında bulunuyor.

Türkiye böylece mevcut ihracat kapasitesini artırırken, aynı zamanda geleceğin ticaret kurallarına uyum sağlayan sürdürülebilir üretim ve ihracat altyapısını geliştirmeye devam ediyor.

Yeni Dönemin Hedefi Daha Yüksek Katma Değer

Ticaret Bakanlığının yeni döneme ilişkin hedeflerinde yalnızca ihracat miktarının artırılması değil, daha yüksek katma değerli üretim, güçlü Türk markaları, yeni küresel pazarlar ve dijital ticaret öne çıkıyor.

Bakanlık açıklamasında yeni dönemin hedefleri şöyle sıralandı:

"25 yıl önce ihracatçıya pazar kapısını açan Türkiye, bugün o kapının ötesindeki bütün ekosistemi inşa ediyor."

Açıklamada, bundan sonraki süreçte daha yüksek katma değer, daha güçlü Türk markaları, daha fazla küresel pazar, daha hızlı ve dijital ticaret, daha güçlü KOBİ'ler, daha rekabetçi üretim, daha güvenli iç piyasa ve daha sürdürülebilir bir Türkiye hedeflendiği belirtildi.

Bakanlık, Türkiye'nin son 25 yılda ticaret alanında kat ettiği mesafenin yalnızca geçmiş dönemin başarılarını değil, geleceğin hedeflerini de ortaya koyduğunu vurguladı.

"Türkiye'mizin, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye Yüzyılı vizyonuyla ve güçlü Türkiye hedefiyle son 25 yılda kat ettiği mesafe, geçmişin başarı hikayesi olduğu kadar geleceğin hedeflerine açılan güçlü bir başlangıçtır."