Türkiye ile Suriye arasında madencilikte stratejik iş birliği: Fosfat projesinde ilk adım atıldı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve MTA International (MTAIC) ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında, madencilik alanında stratejik ortaklık geliştirilmesi amacıyla “Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı” imzalandı.

Anlaşma, Türkiye ile Suriye arasındaki enerji ve madencilik iş birliğinde yeni bir dönemin kapısını aralarken, fosfat üretiminden endüstriyel tesis kurulmasına, demiryolu altyapısından liman bağlantısına kadar uzanan kapsamlı bir projenin ilk adımı olarak değerlendirildi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmaya ilişkin yaptığı değerlendirmede, önümüzdeki dönemde çerçeve anlaşmasının ticari anlaşmaya dönüştürülmesinin hedeflendiğini belirtti.

“Önümüzdeki günlerde ticari anlaşmaya dökeceğimiz çalışmayla burada fosfat üretimi, fosfat sahalarının geliştirilmesi, endüstriyel tesisin kurulması, bu fosfat üretiminin limana kadar gelmesiyle alakalı demiryolunun inşasını da içeren çok kapsamlı, çok büyük bir projeyi hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Bugün burada atılan imzalar, bunun ilk adımı.”

Suriye ile enerji ve madencilikte kapsamlı iş birliği

Bakan Bayraktar, Suriye’nin başkenti Şam’da gerçekleştirdiği temaslar kapsamında Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir ile bir araya geldi.

Baş başa ve heyetler arası gerçekleştirilen görüşmelerde elektrik, madenler ve fosfat, petrol ve doğal gaz, deniz sondajı, enerji nakil hatları ve taşımacılık gibi başlıklar ele alındı.

Görüşmelerin ardından iki ülke arasında madencilik alanındaki iş birliğinin somutlaştırılması amacıyla “Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı” imza altına alındı.

Mutabakat, yalnızca fosfat üretimini değil, jeolojik araştırmalar, maden arama ve geliştirme, enerji hammaddeleri, stratejik mineraller ve jeotermal enerji gibi farklı alanlarda uzun vadeli iş birliklerinin geliştirilmesini de kapsıyor.

Türkiye ve Suriye arasında büyük fosfat projesi hedefi

İmza töreninin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Bakan Bayraktar, Türkiye ile Suriye arasında çok büyük bir iş birliği potansiyeli bulunduğuna dikkat çekti.

Suriye’nin yeniden inşası ve ihya edilmesi sürecinde enerji ve maden kaynaklarının ekonomiye kazandırılmasının önemine işaret eden Bayraktar, iki ülke arasında geliştirilen projelerin adım adım hayata geçirildiğini ifade etti.

Bakan Bayraktar, fosfat alanındaki iş birliğinin ilerleyen dönemde üretim, sanayi ve lojistik altyapısını birlikte kapsayan büyük ölçekli bir projeye dönüşmesini hedeflediklerini belirtti.

“Fosfat üretimi, fosfat sahalarının geliştirilmesi, endüstriyel tesisin kurulması, bu fosfat üretiminin limana kadar gelmesiyle alakalı demiryolunun inşasını da içeren çok kapsamlı, çok büyük bir projeyi hayata geçirmeyi hedefliyoruz.”

Bu kapsamda fosfatın yalnızca ham madde olarak çıkarılması değil, katma değerli ürünlere dönüştürülmesi ve entegre bir üretim zincirinin oluşturulması amaçlanıyor.

Fosfattan gübre ve fosforik aside uzanan üretim zinciri kurulacak

İmzalanan Mutabakat Zaptı'nın temel odak noktalarından birini fosfat değer zincirinin geliştirilmesi oluşturuyor.

İlk aşamada fosfat kayası üretimi ile uzun dönemli alım-satım mekanizmalarının oluşturulması, sonraki aşamalarda ise fosforik asit, gübre ve diğer fosfat bazlı ürünlerin üretimine yönelik entegre sanayi yatırımlarında iş birliği yapılması hedefleniyor.

Projelerin hayata geçirilmesi amacıyla Türk kamu kurumları, özel sektör kuruluşları ve Suriye kamu kuruluşları arasında ortak girişim, kamu-özel iş birliği ve diğer uygun yatırım modellerinin geliştirilmesi öngörülüyor.

Bu yapı sayesinde fosfat kaynaklarının çıkarılmasının yanı sıra, hammaddenin işlenerek daha yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi ve bölgesel ekonomiye kazandırılması amaçlanıyor.

Jeolojik araştırmalar ve maden arama faaliyetleri hızlanacak

Mutabakat Zaptı, iki ülke arasında yer bilimleri ve madencilik alanlarında bilgi ve tecrübe paylaşımının geliştirilmesini de içeriyor.

Bu kapsamda;

• Jeolojik araştırmalar yapılması,

• Maden arama ve geliştirme faaliyetlerinin yürütülmesi,

• Jeolojik ve madencilik verilerinin paylaşılması,

• Eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi,

• Kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi,

• Stratejik ve kritik minerallerin araştırılması,

• Madenlerin ruhsatlandırılması ve işletilmesine yönelik çalışmalar yapılması

öngörülüyor.

Özellikle metalik madenler, endüstriyel hammaddeler ile stratejik ve kritik mineraller konusunda ortak projeler geliştirilmesi hedefleniyor.

Birecik-Halep hattıyla Suriye'ye elektrik ihracatı artacak

Türkiye ile Suriye arasındaki iş birliği yalnızca madencilik alanıyla sınırlı kalmayacak.

Bakan Bayraktar, Suriye'ye elektrik tedarikinin her geçen gün arttığını belirterek, Birecik-Halep Elektrik Hattı'nın devreye alınmasıyla elektrik ihracatının yaklaşık üç katına çıkarılacağını açıkladı.

“Önümüzdeki haftalarda devreye girecek Birecik-Halep Hattıyla beraber bu ihracatımızı yaklaşık üç katına çıkaracağız, 800-900 megavatlara ulaşacak.”

Bakan Bayraktar, söz konusu hattın Suriye'nin önemli miktardaki elektrik ihtiyacına katkı sağlayacağını ve ülkedeki günlük aydınlatma süresinin uzamasına yardımcı olacağını ifade etti.

Türk şirketlerinin Suriye'deki yatırımları artacak

Türkiye'nin Suriye'nin yeniden inşa sürecinde altyapı projelerinde daha fazla Türk firmasının yer almasını istediğini belirten Bayraktar, Türk şirketlerinin boru hatları, elektrik iletim hatları, depolar ve tankların yapımı konusunda önemli tecrübeye sahip olduğunu söyledi.

“Altyapı projelerinde daha çok Türk firmasının yer almasını istiyoruz. Boru hatlarının yapımında, elektrik iletim hatlarında, depoların ve tankların yapımında çok önemli bir tecrübemiz var, bunları hızlı bir şekilde hayata geçirebiliriz.”

Bu yaklaşımın, Türkiye'nin enerji ve madencilik sektörlerindeki teknik kapasitesinin Suriye'nin yeniden yapılanma süreciyle buluşturulmasını hedeflediği belirtildi.

Petrol ve doğal gaz için de ortak çalışmalar gündemde

Türkiye ile Suriye arasındaki iş birliğinin önemli başlıklarından biri de petrol ve doğal gaz kaynaklarının değerlendirilmesi olacak.

Bakan Bayraktar, Suriye'nin hem kara sahalarında hem de deniz alanlarında önemli bir potansiyel bulunduğuna dikkat çekerek, Türkiye Petrolleri başta olmak üzere Türk şirketlerinin bu alanda faaliyet göstermeye hazır olduğunu ifade etti.

“Gerek Suriye off-shore’u, gerekse Suriye'deki kara sahalarında; mevcut üreten sahalar, tekrar üretiminin artırılması beklenen sahalar ve yeni keşif yapılabilecek sahalarla alakalı da Türkiye Petrolleri başta olmak üzere şirketlerimiz hazır durumda.”

Bayraktar, Türkiye'nin Karadeniz'deki doğal gaz keşfinin ardından yurt dışında da enerji arama faaliyetlerini sürdürdüğünü hatırlatarak, Suriye, Libya ve Akdeniz'deki yeni faaliyet alanlarının önemine işaret etti.

Bu kapsamda öncelikle sismik çalışmalar, ardından ise sondaj faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve farklı şirketlerle ortaklıklar kurulması hedefleniyor.

Jeotermal enerji tecrübesi Suriye'ye taşınacak

Türkiye'nin enerji alanındaki tecrübelerinden biri olan jeotermal enerji de iki ülke arasındaki iş birliği başlıkları arasında yer alıyor.

Bakan Bayraktar, Türkiye'nin dünyanın dördüncü büyük jeotermal kurulu gücüne sahip ülkesi olduğuna dikkat çekerek, bu alandaki bilgi birikiminin Suriye'ye aktarılmasının hedeflendiğini belirtti.

Böylece iki ülke arasındaki enerji iş birliğinin elektrik, petrol, doğal gaz, madenler ve jeotermal enerji gibi farklı alanlara yayılması amaçlanıyor.

Türkiye, Suriye'nin kalkınma sürecini destekliyor

Bakan Bayraktar, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın liderliğinde ülkenin önemli bir kalkınma sürecinden geçtiğini belirterek, Türkiye'nin bu süreci desteklediğini ifade etti.

“Biz de Türkiye olarak bu sürece çok önem veriyoruz ve destekliyoruz. Özellikle Suriye'nin kendi kaynaklarını devreye almak, katma değerli bir şekilde ekonomiye katmak suretiyle inanıyorum ki bu süreç çok daha hızlanacaktır.”

Bu kapsamda Türkiye, Suriye'nin doğal kaynaklarının ekonomiye kazandırılması ve altyapısının geliştirilmesi konusunda enerji ve madencilik merkezli yeni iş birlikleri oluşturmayı hedefliyor.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Bakan Bayraktar'ı kabul etti

Bakan Bayraktar, Şam'daki temasları kapsamında ayrıca Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından kabul edildi.

Görüşme, Türkiye ile Suriye arasında enerji, madencilik ve altyapı alanlarında geliştirilen iş birliklerinin siyasi düzeyde de ele alındığı temaslardan biri oldu.

Türkiye ile Suriye arasında imzalanan Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı, iki ülkenin madencilik sektöründeki iş birliğinin geliştirilmesi açısından önemli bir başlangıç niteliği taşırken, fosfat üretiminden sanayi tesislerine ve demiryolu bağlantılarından limanlara kadar uzanan kapsamlı bir ekonomik projenin önünü açması hedefleniyor.