🌍 Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması İçin Her Yıl 1-2 Milyar Dolarlık Dev Yatırım Gerekiyor
Türkiye'nin en stratejik sanayi kollarından biri olan çelik sektörü, üretim gücüyle dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alırken, karbon emisyonlarının azaltılması konusunda da kritik bir dönüşüm sürecine hazırlanıyor. Uzmanlara göre, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda sektörün her yıl 1 ila 2 milyar dolar yatırım yapması gerekiyor. Mevcut teknolojilerle önemli ölçüde emisyon azaltımı mümkün görülürken, yeşil hidrojen ve karbon yakalama teknolojileri dönüşümün temel taşları arasında gösteriliyor.
🏭 Türkiye, Dünyanın Önemli Çelik Üreticileri Arasında Yer Alıyor
Türkiye, 40'ın üzerinde tesiste gerçekleştirdiği yaklaşık 40 milyon tonluk yıllık ham çelik üretimiyle dünyanın önde gelen çelik üreticileri arasında yer alıyor.
Bu üretimin yaklaşık 10-12 milyon tonu kok kömürü kullanarak demir cevherinden üretim yapan entegre tesislerde, 25-30 milyon tonu ise hurdadan üretim yapan elektrik ark ocaklı tesislerde gerçekleştiriliyor.
🌿 Çelik Sektörü Yılda Yaklaşık 40 Milyon Ton Sera Gazı Emisyonu Üretiyor
Ancak sektör fosil yakıtların ve girdilerin yoğun kullanımı nedeniyle büyük miktarlarda sera gazı emisyonuna da neden oluyor.
Halihazırda, Türkiye'de çelik sektörü yılda yaklaşık 40 milyon ton sera gazı emisyonu üretiyor ve bunun yüzde 60-65'i cevherden üretim yapan entegre tesislerden kaynaklanıyor.
📊 İPM Araştırması: Emisyon Azaltımı Mevcut Teknolojilerle Mümkün
İstanbul Politikalar Merkezi (İPM)'nin dört yıldır yürüttüğü 'Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması' projesi, Türkiye'de çelik sektörünün karbonsuzlaşmasının özellikle son üç yılda üretici girişimleri ve destekleyici kamu politikaları sayesinde önemli bir ivme kazandığını ortaya koyuyor.
Devam eden çalışmanın bulguları, mevcut teknolojilerle önemli ölçüde emisyon azaltımının mümkün olduğunu gösteriyor.
💰 "Yıllık Yatırım Maliyeti 1 ila 2 Milyar Dolar Arasında"
İstanbul Politikalar Merkezi Araştırmacısı Dursun Baş, Türkiye'nin yaklaşık 50 milyon ton ham çelik üretim kapasitesine sahip olduğunu ifade ederek, 2030'a kadar enerji, malzeme verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarının, 2030 sonrasında ise yeşil hidrojen teknolojilerinin sektördeki dönüşümün temelini oluşturacağını söyledi.
Baş, şu değerlendirmede bulundu:
"Türkiye'nin 2030 yılına kadar mevcut teknolojilerle yüzde 30'lara varan mutlak azaltım yapması mümkün. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının çelik sektörü yol haritasına göre 2053 net sıfır hedefi için sektörün yıllık yatırım maliyeti 1 ila 2 milyar dolar arasında. Raporda, yeşil hidrojene ek olarak 2040 sonrasında karbon yakalama ve depolama teknolojilerinin kullanılacağı öngörülüyor."
📌 "Yol Haritası Güncellenmeli"
Baş ayrıca, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2023 yılında yayımladığı "Türkiye Çelik Sektörü için Düşük Karbonlu Yol Haritası" raporu ile sektörün karbonsuzlaşma maliyetinin ortaya konmaya çalışıldığını, ancak bu çalışmanın güncellenmesi gerektiğini ifade etti.
🤝 "Çok Paydaşlı Bir Yaklaşım Gerekli"
Baş, çelik sektörünün karbonsuzlaşmasının yalnızca ham çelik üreticilerinin gerçekleştirebileceği bir süreç olmadığını, çok paydaşlı bir yaklaşımla ilerleme sağlanabileceğini ifade etti.
📋 İPM'den Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması İçin 10 Kritik Politika Önerisi
İPM'nin 'Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması' projesi kapsamında hazırladığı 10 politika önerisi şöyle sıralandı:
✅ Çelik sektöründe ulusal yeniden yapılandırma ve modernizasyon planı hazırlanmalı.
✅ Çelik sektöründe dönüşüm için çok aktörlü ve tedarik zinciri odaklı bir sorumluluk yapısı geliştirilmeli.
✅ Kamu kesiminde iklim politikası mimarisi ve kurumsal görev tanımları gözden geçirilmeli.
✅ Sanayi Karbonsuzlaşma Politikası ve Yol Haritası oluşturulmalı, sanayi sektörünün karbon bütçesi tanımlanmalı.
✅ Kirletici endüstriyel emisyonların yönetimi için entegre çevre izin ve bilgi sistemi kurulmalı.
✅ Sanayide karbonsuzlaşmayı yönlendirecek çok paydaşlı bir platform kurulmalı.
✅ Düşük karbonlu çeliğe yönelik ulusal tanım, ölçütler ve standardizasyon sistemi oluşturulmalı.
✅ Elektrik üretimi sera gazı emisyon faktörü değeri (kgCO2e/kWh) için azaltım hedefi tanımlanmalı ve enerji dönüşümü ile sanayi iklim hedefleri uyumlu hale getirilmeli.
✅ Hurda yönetiminde çalışan sağlığı, çevre yönetimi, kalite, izlenebilirlik ve arz güvenliğini güçlendirmek üzere kapsamlı bir dönüşüm programı geliştirilmeli.
✅ Ham çelik üreticileri için sera gazı emisyonu azaltım hedefi zorunluluğu getirilmeli, ortak hesaplama metodolojisi tanımlanmalı ve kamunun erişimine açık sera gazı emisyonu bilgi sistemi kurulmalı.
📈 Türkiye Çelik Sektöründe Yeşil Dönüşüm Hız Kazanıyor
Türkiye'nin küresel çelik pazarındaki güçlü konumunu koruyabilmesi ve Avrupa Yeşil Mutabakatı, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) gibi uluslararası düzenlemelere uyum sağlayabilmesi için karbonsuz üretim teknolojilerine yapılacak yatırımlar kritik önem taşıyor. Uzmanlar, enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, yeşil hidrojen ve karbon yakalama teknolojilerinin önümüzdeki yıllarda sektörün rekabet gücünü belirleyecek en önemli unsurlar olacağına dikkat çekiyor.
